Dlaczego ludzie wierzą w „pewne” inwestycje? Inwestor obserwuje tłum kierujący się pewnością i analizuje ukryte ryzyko

Dlaczego ludzie wierzą w „pewne” inwestycje? Psychologia łatwych zysków

Dlaczego ludzie wierzą w „pewne” inwestycje, skoro na rynku finansowym właściwie nic nie jest pewne? Odpowiedź jest mniej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Człowiek bardzo chce wierzyć, że istnieje sposób na szybki, łatwy i niemal pozbawiony ryzyka zarobek. Jeżeli dodatkowo ktoś przedstawia mu taki scenariusz w przekonujący sposób, pokazuje spektakularne wyniki i występuje w roli eksperta, zdrowy sceptycyzm może bardzo szybko ustąpić miejsca nadziei.

Na rynku kryptowalut problem ten jest szczególnie widoczny. Dynamiczne wzrosty cen, media społecznościowe, influencerzy, grupy inwestycyjne i historie osób, które „weszły odpowiednio wcześnie”, tworzą wrażenie, że ogromne zyski są na wyciągnięcie ręki. Wystarczy tylko znaleźć właściwy projekt, właściwego człowieka albo właściwy moment.

Tyle że właśnie tutaj zaczyna się problem. Inwestycja, która wygląda na pewną, nadal może być ryzykowna. A im bardziej ktoś próbuje przekonać Cię, że ryzyka praktycznie nie ma, tym bardziej warto się zastanowić, dlaczego tak bardzo chce Cię o tym przekonać.

Spis treści

Dlaczego tak bardzo chcemy, żeby inwestycja była pewna?

Jednym z powodów jest zwykła ludzka niechęć do niepewności. Decyzje inwestycyjne zawsze wiążą się z niewiadomą. Nie wiemy, jaka będzie cena aktywa za miesiąc, czy projekt się rozwinie, czy gospodarka wejdzie w recesję ani jakie wydarzenia pojawią się na rynku.

Człowiek znacznie chętniej podejmuje decyzję, kiedy może sobie powiedzieć: „To jest bezpieczne”. Problem polega na tym, że samo poczucie bezpieczeństwa nie jest dowodem bezpieczeństwa.

Jeżeli ktoś mówi:

„Tutaj nie ma praktycznie żadnego ryzyka, trzeba tylko wejść odpowiednio wcześnie”.

to nie otrzymujesz informacji o rzeczywistym poziomie ryzyka. Otrzymujesz czyjąś opinię.

Chcemy szybko zarobić, ale niekoniecznie szybko pracować

To może być nieco brutalne stwierdzenie, ale warto powiedzieć je wprost: ogromna część popularności „pewnych inwestycji” wynika z marzenia o dużym zysku przy niewielkim wysiłku.

Perspektywa spędzenia kilku lat na rozwijaniu firmy, zdobywaniu kwalifikacji czy budowaniu oszczędności jest dla wielu osób znacznie mniej atrakcyjna niż wizja znalezienia tokena, który zrobi 1000% w ciągu kilku miesięcy.

Właśnie dlatego historie o spektakularnych zyskach są tak skuteczne. Nie sprzedają wyłącznie produktu finansowego. Sprzedają wizję zmiany życia.

„Kupił za 5000 zł, sprzedał za 500 000 zł” brzmi znacznie bardziej ekscytująco niż „przez 15 lat regularnie inwestował część swoich dochodów”.

Ten drugi scenariusz jest jednak znacznie bliższy rzeczywistości długoterminowego budowania majątku.

Ignorancja inwestora może być bardzo droga

Ignorancja nie oznacza tutaj braku inteligencji. Oznacza brak wiedzy połączony z przekonaniem, że wiedza nie jest potrzebna.

To bardzo niebezpieczne połączenie.

Jeżeli ktoś nie rozumie działania blockchaina, tokenomiki, sposobu generowania przychodów przez projekt czy mechanizmu, dzięki któremu ma powstawać oczekiwany zysk, powinien zachować szczególną ostrożność.

Tymczasem często dzieje się odwrotnie. Im mniej inwestor rozumie, tym bardziej szuka kogoś, kto powie mu po prostu: „Kup to”.

Zanim uwierzysz w „pewną” inwestycję, warto wiedzieć, jak samodzielnie zweryfikować projekt kryptowalutowy. Nie oznacza to, że każda analiza pozwoli przewidzieć przyszłość. Chodzi o coś znacznie prostszego: żeby wiedzieć, w co właściwie inwestujesz.

Guru inwestowania – dlaczego tak łatwo wierzymy autorytetom?

Człowiek ma naturalną tendencję do korzystania z opinii osób, które uważa za autorytet.

Jeżeli ktoś występuje w drogim garniturze, ma dużą społeczność, pokazuje wyniki swoich inwestycji, jeździ drogim samochodem i mówi bardzo pewnym głosem, łatwo przypisać mu większą wiedzę, niż rzeczywiście posiada.

Problem polega na tym, że bogactwo nie jest dowodem kompetencji inwestycyjnych, a popularność nie jest dowodem prawdziwości wypowiadanych opinii.

Można być świetnym marketingowcem i słabym inwestorem. Można być doskonałym traderem i jednocześnie fatalnym doradcą. Można również mieć ogromne zasięgi i po prostu bardzo dobrze sprzedawać własną narrację.

Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy inwestor przestaje samodzielnie analizować decyzję i zaczyna traktować opinię „guru” jak gwarancję.

Efekt tłumu: skoro wszyscy kupują, to chyba wiedzą, co robią

Kolejnym mechanizmem jest efekt tłumu. Jeżeli widzimy tysiące osób kupujących określone aktywo, możemy automatycznie uznać, że musi istnieć ku temu dobry powód.

W świecie kryptowalut mechanizm ten jest szczególnie silny. Media społecznościowe potrafią w ciągu kilku godzin stworzyć ogromne zainteresowanie konkretnym tokenem.

Wtedy pojawia się myśl:

„Skoro wszyscy już wchodzą, to chyba wiedzą coś, czego ja nie wiem”.

To jednak rozumowanie oparte na błędnym założeniu. Tłum może mieć rację, ale może też się mylić. Liczba osób powtarzających tę samą opinię nie zwiększa jej prawdziwości.

FOMO i FOMOnizacja inwestora

FOMO (Fear of Missing Out), czyli strach przed przegapieniem okazji, jest jednym z najpotężniejszych mechanizmów wpływających na decyzje inwestycyjne.

Inwestor widzi rosnący wykres i zaczyna odczuwać presję. Jeszcze rano nie interesował się danym aktywem. Kilka godzin później zaczyna myśleć, że jeśli nie kupi go natychmiast, przegapi życiową okazję.

Można żartobliwie powiedzieć, że dochodzi wtedy do FOMOnizacji inwestora – czyli sytuacji, w której FOMO zaczyna przejmować kontrolę nad procesem podejmowania decyzji. Nie jest to oczywiście termin naukowy, ale bardzo dobrze opisuje pewien sposób zachowania.

Najpierw pojawia się pytanie: „Czy ta inwestycja ma sens?”.

Potem: „Ile mogę na niej zarobić?”.

A na końcu: „Wszyscy już kupują, więc ja też muszę”.

I właśnie wtedy analiza często przestaje mieć znaczenie.

Nie musisz być cały czas na rynku

Współczesny inwestor ma dostęp do wykresów, wiadomości, powiadomień i aplikacji przez całą dobę. Może sprawdzać cenę praktycznie w każdej chwili.

Powstaje więc dziwne przekonanie, że skoro rynek działa 24 godziny na dobę, inwestor również powinien być aktywny 24 godziny na dobę.

Do tego potrzebna jest oczywiście odpowiednia dawka „energii”. I tutaj zaczyna się klasyczny zestaw: Black, Red Bull, Dr Pepper i cała reszta wynalazków, po których przez chwilę człowiek czuje się jak Warren Buffett po trzech espresso.

Problem w tym, że kofeina nie daje lepszej analizy rynku. Może natomiast dać poczucie, że trzeba coś zrobić – najlepiej natychmiast.

A przy odpowiednio pechowej transakcji zamiast Red Bulla może pojawić się Rug Pull. 😉

Oczywiście jest to żart, ale kryje się za nim bardzo poważna kwestia. Nie każda sytuacja na rynku wymaga reakcji.

Czasami najlepszą decyzją jest nie kupować. Czasami najlepszą reakcją na gwałtowny wzrost jest poczekać. A czasami najlepszą decyzją inwestycyjną jest po prostu zamknąć aplikację i zająć się czymś innym.

Rynek nie wystawia rachunku za niewykorzystane okazje. Wystawia go za źle podjęte decyzje.

Iluzja kontroli – czyli przekonanie, że możemy przewidzieć więcej, niż naprawdę możemy

Jednym z powodów, dla których ludzie wierzą w „pewne” inwestycje, jest iluzja kontroli. Inwestor może analizować dziesiątki wykresów, wskaźników i informacji, a następnie dojść do przekonania, że skoro poświęcił wystarczająco dużo czasu na analizę, to jego prognoza musi być trafna.

Rynek tak jednak nie działa.

Możesz wykonać świetną analizę i mimo wszystko się pomylić. Może pojawić się nieoczekiwana informacja, zmiana regulacyjna, problem techniczny, nagła zmiana sentymentu lub wydarzenie makroekonomiczne.

Dlatego dobra analiza nie powinna prowadzić do przekonania „na pewno mam rację”. Powinna raczej prowadzić do pytania: „Jakie jest prawdopodobieństwo, że mam rację i ile mogę stracić, jeżeli się pomylę?”

Dlaczego sukces innych ludzi tak mocno na nas działa?

Wyobraź sobie dwie osoby.

Pierwsza mówi: „Zainwestowałem 20 000 zł i po pięciu latach mam 35 000 zł”.

Druga mówi: „Włożyłem 20 000 zł i po trzech miesiącach zrobiłem 200 000 zł”.

Druga historia jest zdecydowanie bardziej ekscytująca. Problem polega na tym, że nie znamy całej historii.

Nie wiemy, ile razy ta osoba wcześniej straciła pieniądze. Nie wiemy, czy wynik był efektem umiejętności, przypadku czy wyjątkowo korzystnego momentu rynkowego. Nie wiemy również, ile osób próbowało zrobić dokładnie to samo i poniosło porażkę.

Widzimy zwycięzcę, a nie widzimy całego tłumu przegranych.

To jeden z powodów, dla których media społecznościowe mogą tworzyć bardzo zniekształcony obraz inwestowania.

„Pewność” może być również efektem marketingu

Warto zwrócić uwagę na język używany przy promowaniu inwestycji.

„Gwarantowany zysk”, „pewna okazja”, „praktycznie bez ryzyka”, „ostatnia szansa”, „musisz wejść teraz” – takie sformułowania powinny automatycznie zwiększać czujność.

Profesjonalny inwestor rozumie, że przyszłość jest niepewna. Dlatego częściej mówi o prawdopodobieństwie, scenariuszach i ryzyku niż o gwarancjach.

Jeżeli ktoś obiecuje pewny wynik, warto zadać bardzo proste pytanie:

„Jeżeli to naprawdę jest pewne, dlaczego potrzebujesz mojego kapitału?”

Nie zawsze odpowiedź będzie oznaczała oszustwo. Może jednak bardzo szybko pokazać, czy rozmówca rzeczywiście przedstawia argumenty inwestycyjne, czy przede wszystkim próbuje wywołać emocje.

Przykład: kiedy reputacja zastępuje analizę

Dobrym przykładem mechanizmu budowania zaufania może być historia platform i marek działających na rynku kryptowalut. Duża rozpoznawalność, obecność w mediach, sponsoring, współpraca z rozpoznawalnymi osobami czy silna marka mogą sprawiać, że użytkownik automatycznie przypisuje firmie większe bezpieczeństwo.

Nie oznacza to oczywiście, że rozpoznawalna firma jest z definicji niebezpieczna. Problem polega na czymś innym: reputacja nie powinna zastępować własnej oceny ryzyka.

W przypadku każdej platformy warto sprawdzać między innymi jej regulacje, zasady działania, sposób przechowywania aktywów, procedury bezpieczeństwa oraz warunki korzystania z usług.

Podobna zasada obowiązuje przy inwestowaniu w sam projekt kryptowalutowy. Zamiast pytać wyłącznie „kto o nim mówi?”, warto zapytać „jak działa, skąd bierze się jego wartość i jakie są najważniejsze ryzyka?”.

Największym problemem nie jest brak okazji

Inwestorzy często boją się, że przegapią jedyną okazję w swoim życiu.

Tymczasem rynek finansowy generuje nowe okazje przez cały czas. Nie oznacza to oczywiście, że każda z nich jest dobra. Oznacza natomiast, że nie ma potrzeby podejmowania decyzji pod presją.

Jeżeli nie rozumiesz inwestycji, możesz jej nie dokonać.

Jeżeli nie masz wystarczających informacji, możesz poczekać.

Jeżeli cena wzrosła tak mocno, że czujesz presję, możesz nic nie robić.

Brak inwestycji również jest decyzją.

Co więcej, czasami jest to najlepsza decyzja, jaką można podjąć.

Jak podejmować bardziej racjonalne decyzje?

Nie istnieje sposób, który całkowicie wyeliminuje emocje z inwestowania. Można jednak stworzyć proces ograniczający ich wpływ.

Nie inwestuj w coś, czego nie rozumiesz

Nie musisz znać każdego technicznego szczegółu projektu, ale powinieneś rozumieć jego podstawowy model działania, źródło wartości oraz najważniejsze zagrożenia.

Nie traktuj cudzej opinii jako gwarancji

Nawet najlepszy analityk może się pomylić. Opinia eksperta może być punktem wyjścia do własnej analizy, ale nie powinna zastępować samodzielnego myślenia.

Ustal zasady przed podjęciem decyzji

Określ wcześniej, ile kapitału możesz przeznaczyć na daną inwestycję i jakie ryzyko jesteś gotów zaakceptować. Dzięki temu trudniej będzie zmienić zasady pod wpływem emocji.

Pomocne może być również stworzenie własnego zestawu reguł i konsekwentne ich przestrzeganie. Zasady samodyscypliny inwestora mogą mieć większe znaczenie niż kolejny wskaźnik na wykresie.

Kontroluj emocje

Jeżeli czujesz silną ekscytację, strach albo presję, zrób krok wstecz. Emocje same w sobie nie są złe, ale nie powinny podejmować decyzji za Ciebie.

Warto poznać bliżej wpływ emocji na decyzje inwestycyjne, ponieważ rozpoznanie własnych reakcji jest jednym z podstawowych elementów świadomego inwestowania.

Nie zmuszaj się do działania

Jeżeli nie widzisz atrakcyjnej okazji, nie musisz jej szukać na siłę. Jeżeli rynek jest chaotyczny, możesz poczekać. Jeżeli nie masz wystarczających informacji, możesz nic nie robić.

Jeżeli natomiast ciągłe obserwowanie rynku powoduje napięcie i presję podejmowania decyzji, warto wiedzieć, jak ograniczyć stres podczas handlu kryptowalutami.

Czasami najlepszą strategią jest cierpliwość

W świecie, w którym wszystko ma być natychmiastowe, cierpliwość może wydawać się nudna.

Inwestor może mieć wrażenie, że jeżeli nie kupuje, nie sprzedaje, nie analizuje i nie reaguje, to nic nie robi.

Tymczasem nicnierobienie może być świadomą strategią.

Istnieją podejścia inwestycyjne, w których inwestor celowo ogranicza liczbę transakcji i utrzymuje aktywa przez dłuższy czas. Przykładem jest strategia kup i trzymaj.

Nie oznacza to, że taka metoda będzie odpowiednia dla każdego. Pokazuje jednak ważną rzecz: aktywność sama w sobie nie jest dowodem skuteczności.

Jak rozpoznać „pewną inwestycję”?

W praktyce warto zachować szczególną ostrożność, gdy jednocześnie pojawia się kilka sygnałów ostrzegawczych:

obietnica wysokiego lub gwarantowanego zysku,
presja czasu i komunikat „musisz wejść teraz”,
powoływanie się przede wszystkim na popularność projektu,
silne eksponowanie luksusowego stylu życia promującej osoby,
brak przejrzystych informacji o ryzyku,
zniechęcanie do samodzielnej analizy,
argument „wszyscy już w to inwestują”,
brak jasnej odpowiedzi na pytanie, skąd ma pochodzić zysk.

Pojedynczy sygnał nie musi oznaczać oszustwa. Im więcej takich elementów pojawia się jednocześnie, tym większy powinien być sceptycyzm.

Najważniejsza zasada: nie musisz wiedzieć wszystkiego, ale musisz wiedzieć, czego nie wiesz

Jedną z najcenniejszych cech inwestora nie jest przekonanie o własnej nieomylności, lecz świadomość własnych ograniczeń.

Możesz nie wiedzieć, co zrobi Bitcoin w przyszłym miesiącu. Możesz nie wiedzieć, czy dany token wzrośnie. Możesz nie wiedzieć, kiedy rozpocznie się kolejna hossa.

I to jest całkowicie normalne.

Niebezpieczne zaczyna się robić dopiero wtedy, gdy brak wiedzy zostaje zastąpiony pewnością.

Dlatego zanim zainwestujesz pieniądze tylko dlatego, że ktoś określił daną okazję jako „pewną”, zatrzymaj się i zadaj kilka prostych pytań: co właściwie kupuję, skąd ma pochodzić potencjalny zysk, jakie są ryzyka i co musiałoby się wydarzyć, żebym stracił pieniądze?

Jeżeli nie potrafisz na nie odpowiedzieć, być może najlepszą decyzją nie jest zakup.

Być może najlepszą decyzją jest poczekać.

Albo po prostu przegapić okazję.

Bo czasami najlepszą inwestycją jest brak inwestycji, a najlepszą reakcją jest brak reakcji.

Rynek nie wystawia rachunku za niewykorzystane okazje. Wystawia go za źle podjęte decyzje.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy istnieją naprawdę pewne inwestycje?

Nie ma inwestycji, która jednocześnie gwarantuje wysoki zysk i nie niesie ze sobą ryzyka. Każda inwestycja wiąże się z określonym poziomem niepewności. Jeżeli ktoś przedstawia możliwość osiągnięcia wysokiego zysku jako całkowicie pewną, warto dokładnie sprawdzić, na czym opiera swoje twierdzenie.

Dlaczego ludzie wierzą w obietnice szybkiego i pewnego zysku?

Wpływają na to między innymi chęć szybkiego wzbogacenia się, brak wiedzy, efekt tłumu, FOMO, zaufanie do autorytetów oraz naturalna potrzeba ograniczenia niepewności. Obietnica łatwego zysku jest szczególnie atrakcyjna wtedy, gdy zostaje przedstawiona jako okazja, której nie można przegapić.

Czy można ufać internetowym guru inwestowania?

Opinie ekspertów mogą być wartościowym źródłem informacji, ale nie powinny zastępować własnej analizy. Popularność, liczba obserwujących, luksusowy styl życia czy wcześniejsze sukcesy nie są dowodem, że dana osoba będzie trafnie przewidywać przyszłość rynku.

Czym jest FOMO w inwestowaniu?

FOMO (Fear of Missing Out), czyli strach przed przegapieniem okazji, pojawia się wtedy, gdy inwestor obawia się, że jeżeli nie kupi aktywa natychmiast, przegapi potencjalny zysk. Może to prowadzić do podejmowania decyzji pod presją i kupowania aktywów bez odpowiedniej analizy.

Czy brak inwestycji może być dobrą decyzją?

Tak. Nie każda okazja inwestycyjna musi zostać wykorzystana. Jeżeli inwestor nie rozumie aktywa, nie potrafi ocenić ryzyka albo podejmuje decyzję wyłącznie pod wpływem emocji, powstrzymanie się od inwestycji może być rozsądniejszym rozwiązaniem.

Dlaczego efekt tłumu wpływa na decyzje inwestycyjne?

Ludzie często zakładają, że skoro wiele osób podejmuje tę samą decyzję, musi ona być właściwa. Na rynku kryptowalut efekt ten może być dodatkowo wzmacniany przez media społecznościowe. Duża liczba osób zainteresowanych projektem nie oznacza jednak, że projekt jest wartościowy lub bezpieczny.

Jak sprawdzić, czy inwestycja jest wiarygodna?

Nie można zagwarantować, że analiza pozwoli uniknąć każdej straty, ale można znacząco ograniczyć ryzyko błędnej decyzji. Warto sprawdzić między innymi sposób działania projektu, jego dokumentację, tokenomikę, zespół, źródła finansowania, zastosowanie technologii oraz najważniejsze ryzyka.

W przypadku kryptowalut warto również zadbać o podstawowe zasady bezpieczeństwa kryptowalut, ponieważ nawet dobra decyzja inwestycyjna nie chroni przed utratą środków wynikającą z błędów związanych z ich przechowywaniem.

Czy trzeba cały czas obserwować rynek kryptowalut?

Nie. Częstotliwość obserwowania rynku powinna wynikać z przyjętej strategii. Inwestor długoterminowy nie musi reagować na każdą zmianę ceny. Ciągłe sprawdzanie wykresów może natomiast zwiększać stres i skłaniać do podejmowania impulsywnych decyzji.

Jak ograniczyć presję podejmowania szybkich decyzji?

Pomaga przede wszystkim przygotowanie własnego planu inwestycyjnego i określenie zasad przed pojawieniem się silnych emocji. Warto również robić przerwy od rynku, ograniczać liczbę powiadomień oraz unikać podejmowania decyzji pod wpływem gwałtownych ruchów cen.

Pomocne może być również poznanie sposobów na ograniczenie stresu podczas handlu kryptowalutami.

Powiązane artykuły

Jeżeli interesuje Cię psychologia inwestowania, podejmowanie decyzji i bezpieczeństwo na rynku kryptowalut, warto przeczytać również:

Pamiętaj

Nie istnieją „pewne” inwestycje gwarantujące wysoki zysk bez ryzyka. Im bardziej atrakcyjna wydaje się obietnica szybkiego zarobku, tym ważniejsze stają się własna analiza, ocena ryzyka i zachowanie zdrowego sceptycyzmu.

Nie musisz wykorzystać każdej okazji, którą zobaczysz. Nie musisz reagować na każdy ruch rynku. Nie musisz kupować tylko dlatego, że inni kupują.

Czasami najlepszą inwestycją jest brak inwestycji, a najlepszą reakcją jest brak reakcji.

Ten materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej ani rekomendacji zakupu lub sprzedaży jakichkolwiek aktywów. Inwestowanie w kryptowaluty wiąże się z wysokim ryzykiem utraty części lub całości zainwestowanego kapitału.

[mailpoet_form id="1"]